در منابع اسلامى كلماتى مانند نور و هدايت عالى ، بعنوان عامل فهم برين به كار رفته است ، مانند : * ( وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ) * . ( 1 ) ( و كسانى كه در مسيرى كه ما معيّن كرده‌ايم مجاهدت مىورزند ، ما آنانرا براههاى خود هدايت مىكنيم . ) قطعى است كه اين هدايت بوسيلهء معرفتى والاتر از معلومات و معارف معمولى و رسمى بدست مىآيد ، زيرا خداوند سبحان عوامل علم و معرفت معمولى و رسمى را در اختيار همگان قرار داده است . آن معرفت و الا كه در نتيجهء مجاهدتها بوجود مىآيد و هدايت خداوندى را به ارمغان مىآورد ، همان فروغ فهم برين است كه تعبير نور هم در بارهء آن وارد شده است - از آن جمله : * ( الله نُورُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * . ( 2 ) ( خداوند كسى را كه بخواهد ، بنور خود هدايت مىكند . ) و ترديدى نيست در اين كه هدايت تشريعى به معناى عامّ آن متعلَّق به همهء انسانها است ، و به همين دليل همهء انسانها مسئول و مكلَّفند . و معناى اين كه خداوند كسى را كه بخواهد به نور خود هدايت مىكند ، آن نيست كه خداوند بدون حكمت و علَّت ، مشيّت خود را بهدايت برخى از مردم به نور خود متعلَّق مىنمايد ، بلكه چنان كه در مباحث گذشته با نظر به مضامين آيات قرآنى و حكم عقل متذكَّر شده‌ايم ، مشيّت خود را به هدايت كسى متعلَّق مىنمايد كه خود را در مسير هدايت قرار داده و به تكاپو افتاده باشد ، مانند تعلَّق مشيّت ذات اقدس به گمراه ساختن كسى كه خود را در مسير گمراهى قرار داده است . خلاصه اين نور همان فروغ تابناك الهى است كه بر مغزها و دلهاى انسانهاى متعهّد واقعى مىافتد و باعث مىشود كه از همهء نمودهاى عالم هستى اعمّ از انسان و ديگر موجودات ، علاماتى براى واقعيّتهاى پشت پرده شهود مىنمايد . اين فروغ ربّانى

--> ( 1 ) العنكبوت آيهء 69 . ( 2 ) النور آيهء 35 .